2017/09/04

KURSO DE ESPERANTO


ESPERANTO  FÁCIL

Curso para principiantes (Baza Nivelo por Komencantoj)
                                           

Prof. Jorge Luis Santillán


Enkonduka Leciono – I


¿Sabe Usted que es el Esperanto?

El Esperanto es un idioma internacional ideado para facilitar la comunicación, la lengua que todo hombre moderno debe poseer junto a su lengua materna, para entenderse con extranjeros sobre la base de una igualdad democrática. Publicado en 1887 en Varsovia por el médico Polaco Luis Lázaro Zamenhof, no ha perseguido otro objetivo que pertenecer a todos aquellos que lo hablan en todo el  mundo, sin ser de un país único.

Ediciones

A nivel Internacional se editan anualmente muchísimos libros en Esperanto, entre ellos se encuentra: Don Quijote de la Mancha y la Biblia y más de un centenar de revistas y periódicos, dedicadas a la Medicina, al Turismo y muchos otros temas. La Biblioteca de la Asociación Británica de Esperanto tiene una colección de más de   20 000 títulos. Otras grandes  bibliotecas son las del Museo Internacional de Esperanto en Viena.

Conferencias y Congresos en Esperanto

Anualmente se organizan más de 100 reuniones o conferencias en Esperanto, además de los congresos universales. Estos encuentros permiten no sólo el intercambio con iguales derechos, a los esperantistas del mundo, sino también a las asociaciones especializadas, entre ellas las de médicos, periodistas, historiadores, matemáticos, filólogos, músicos, etc.

El Esperanto en Cuba

Durante la pseudorepública se fundaron varias asociaciones y fueron publicadas diversas revistas, la actividad fundamental era realizada aisladamente por promotores esperantistas a lo largo y ancho del país. Desde los primeros años de Revolución comienza a difundirse cada vez con más intensidad, lo que propició la fundación, en 1979, de la Asociación Cubana de Esperanto (Kuba Esperanto - Asocio, KEA), afiliada a la Asociación Universal de Esperanto.

El trabajo coordinado de la Asociación y diversas instancias estatales ha permitido importantes logros, como la celebración del 75 Congreso Universal de Esperanto en el año 1990, el 46 Congreso Internacional Juvenil en la Habana y Playa Girón, respectivamente, la Conferencia Esperanto 88, la 6ª Tutamerika Kongreso de Esperanto en el 2004, el 95o Congreso Universal de Esperanto en la Habana, en julio del 2010, el 66º Congreso Internacional de Jóvenes Esperantistas (IJK) en el mismo año, los Congresos Nacionales realizados entre otros eventos importantes, la enseñanza del idioma a lo largo del país, el espacio ganado en los medios de comunicación masiva, el quehacer cultural, las relaciones nacionales e internacionales y el prestigio alcanzado por nuestra Asociación a todos los niveles.

Ventajas que reporta saber Esperanto

Un mejor conocimiento de la fonética de nuestro propio idioma.La posesión de una segunda lengua, que ensancha los horizontes intelectuales. Una sólida base para aprender cualquier otra lengua y acortar el tiempo de su aprendizaje. El conocimiento directo de las costumbres, ciencias y cultura de otros países. La facilidad para encontrar amigos en todos los continentes. La asistencia a Congresos Nacionales y Universales de Esperanto. La utilidad y eficiencia del Esperanto para las relaciones internacionales de carácter profesional, técnico, comercial, artístico, turístico, etc. El fácil contacto con personas de otros países que posibilita el intercambio de correspondencia, ideas, estudios, libros, revistas, tarjetas postales, sellos, discos, etc. La participación en diferentes eventos le permitirá conocer otros lugares dentro y fuera de su país.

"Son tan insignificantes los sacrificios que todo hombre debe realizar para aprender Esperanto y tan inmensos los beneficios que de ello han de resultar, que nadie debe renunciar a hacer la prueba".              Leon Tolstoi

En Esperanto cada letra tiene un solo sonido y no existen letras mudas. La ortografía es rigurosamente fonética.Tiene un solo acento que es tónico y que cae siempre sobre la penúltima sílaba, que es la penúltima vocal.La gramática de Esperanto es muy sencilla. La componen 16 breves reglas. Estas no tienen excepción. El Esperanto se escribe mediante las letras del alfabeto latino, estas letras son las mismas que usamos en Español y en la mayoría de los idiomas modernos.

El alfabeto del Esperanto tiene un total de 28 letras, de ellas 5 vocales y 23 consonantes, las vocales se pronuncian igual que en el idioma Español.

Del total de letras , 6 tienen encima lo que se llama supersigno o signo circunflejo. El nombre de las consonantes, su forma, está compuesta de su sonido fonético y la terminación o.

Cada letra tiene un sonido fijo y distinto a las demás. Cada una representa siempre el mismo sonido. No hay letras dobles ni mudas.


ALFABETO DE ESPERANTO

a     bo   co   ĉo   do   e   fo   go   ĝo   ho   ĥo   i   jo   ĵo   ko   lo   mo   no   o   po   ro   so   ŝo   to    u    ŭo   vo   zo

Inicialmente las 18 letras que se pronuncian igual que en Español:

a   bo   do  e   fo   go   i  ko   lo   mo   no   o   po    ro   so   to   u   ŭo

De estas letras explicaremos las características de 3 de ellas:

La letra:   go   - Tiene sonido como   g  española, antes  a   o   u   - ga,  go,  gu

Antes  e,  i,  en Esperanto se escribe  ge, gi   y se pronuncia igual que en Español: gue,  gui.

 Ejemplos: go: golfo  gol-fo, acento prosódico sobre la penúltima sílaba gol (golfo-golfo)

gu: guto  gu – to, acento prosódico sobre la penúltima sílaba gu (guto – gota)

ga: galerio  ga – le  -  ri  -  o, acento prosódico sobre la penúltima sílaba  ri  (galerio – galería)

ge: geografio  ge  -  o  -  gra  -  fi  -  o, acento prosódico sobre la penúltima sílaba  fi  (geografio – geografía)

gi:  gitaro  gi  -  ta  -  ro, acento prosódico sobre la penúltima sílaba  ta (gitaro – guitarra)

Como pueden apreciar la pronunciación en Esperanto es fácil, pero debemos prácticar, a través de la lectura en voz alta.

La Letra  ro – Siempre la pronunciaremos suave, no se dice erre como acostumbramos en nuestro idioma, sino: ere.

Ro ( radiko – raíz )  ( regulo  -  regla )  (rapida – rápido)  ( ridi – reír )

La letra  so – Cuando se encuentra al inicio de la palabra, seguida de una consonante, hay que pronunciarla bien, emitiendo un silbido. 

Ej: (skribi – escribir )  (skalari – escalar )  (sfero – esfera )  (skemo – esquema)

Hejmotasko:

Divida en sílabas las siguientes palabras:

Agiti __________________  melongeno _________________________ (agitar – berenjena)

Revolucio ____________________ rimedo _____________________ ( Revolución – recurso)




Enkonduka Leciono – II


Ahora vamos a comenzar la pronunciación de las 10 letras, que su sonido no es igual al que acostumbramos en el idioma Español, es necesario que presten mucha atención y la practiquen con más frecuencia.

C sin supersigno  Letra co = al principio de palabra se pronuncia: co = so

(celebri – celebrar)   (ceremonio – ceremonia)   (centro – centro)  (cirko-circo)

Esta letra a mediado de palabra se pronuncia con la boca abierta, al abrir la misma en el momento de pronunciarla se produce espontáneamente el sonido de una ts

(decembro-diciembre)  (polico-policía)  (paco-paz)  (facila-fácil)

La c con supersigno, letra ĉo = se pronuncia igual a la ch del Español, de cachaza

Ĉo  (ĉielo-cielo)   (ĉokolado-chocolate)   ĉapelo-sombrero)   (ĉarma-encantador) 

La  g  con supersigno, letra  ĝo  - Al principio de palabra se pronuncia como ye o elle  (y – ll)

Ĝo   ( ĝirafo – Jirafa)  (ĝemelo-gemelo) (ĝentila-cortés)  (ĝardeno-jardín)

Esta letra a mediado de palabra se pronuncia como la combinación de sonidos: dch , en una sola emisión de voz.

(neĝo-nieve)  (oranĝo-naranja)   (etaĝo-pisos)

La h sin supersigno, letra ho – su sonido es igual a la  j suave del español.

(historio-historia)  (hotelo-hotel)  (herbo-yerba)  (hospitalo-hospital)  (homo-ser humano)

La h con supersigno, letra ĥo – tiene sonido de j  fuerte, como pronunciamos en español (ajo). Abriendo la boca en el momento de pronunciarla.

Ĥo (ĥoro-coro)  (ĥemio-Química) (ĥoralo-coral)  (ĥolero-el cólera)

La  j sin supersigno, letra jo – tiene sonido de i, pero formando diptongo.

Jo  (januaro-enero)  (juna – joven)  (julio-julio) (jes-sí).

En este idioma también forman diptongo la semiconsonante  ŭo

(aŭgusto-agosto)  (aplaŭdi-aplaudir)   (Eŭropo-Europa)  (poŭpo-popa)

La  j con supersigno, letra  ĵo  - se pronuncia como una  ch, cuyo zumbido resulta al espirar el aire con la dentadura cerrada. Sonido no existente en español. Como la   J  francesa.

Ĵo  (ĵurnalo- periódico) (ĵaŭdo-jueves)  (piĵamo-pijama) (ĵudo-judo)

La   s  con supersigno, letra  ŝo  - tiene sonido de  sh  en Inglés. Se pronuncia con los labios entrejuntos, como en el Inglés: flash.

Ŝo  (ŝipo-barco)  (ŝuo-zapato)  (ŝampuo-champú) (Ŝtato-Estado)

La   v, letra vo – se pronuncia como una   b  con los labios entrejuntos, como si fuéramos a pronunciar una   f

Vo  (vagono-vagón) (vidi-ver)  (levi-elevar)  (novembro-noviembre)

La   z, letra  zo,  - tiene sonido de s, pero con zumbido, parecido a la letra zeta castellana.

Zo  (rozo-rosa: flor) (zoologio-zoología) (zorgi-cuidar) (muzeo-museo)

ARTÍCULO: Parte de la oración que se antepone al nombre y nos indica, generalmente, el número, el género y la función sustantiva de la expresión que le sigue.

En Esperanto hay solamente un artículo INVARIABLE, que sirve para determinar al sustantivo. Este artículo es LA y carece de género y número.       Ejemplos: La plumo ……. La pluma.   La domoj …..las casas.

Se usa cuando se refiere a un sustantivo ya determinado, o a la totalidad de los seres u objetos que designa.

Ej: La horloĝo de mia patro estas utila…El reloj de mi padre es útil. Horloĝoj estas utilaj…los relojes son útiles.(j= s)

En este idioma no existe el artículo indeterminado: un,una,unos,unas, que se sobreentiende cuado el sustantivo se usa sin artículo. Ej: Libro ĉiam instruas…un libro siempre instruye. Verko estas estiminda…una obra es digna de estimación.

VERBO: Parte de la oración que con sus modos, tiempos, números y personas designa exactamente la manera de verificar una acción, el estado de las personas o cosas.

En Esperanto existe sólo un verbo sustantivo ESTI, que corresponde al español ser, estar y haber.Las formas del verbo son solamente doce. Las cuales se conservan invariables para cada tiempo. De ahí se deduce que el Esperanto tiene sólo verbos Regulares.

Hoy pondremos como ejemplo las seis formas simples del verbo:

INFINITIVO:      Ami ………………………….. Amar                    INDICATIVO PRESENTE ………………... Mi amas = Yo amo

INDICATIVO PASADO ……………………. Mi amis = Yo amé         INDICATIVO FUTURO ……………………. Mi amos = Yo amaré

CONDICIONAL …………………………….. Mi amus = Yo amaría       IMPERATIVO ……………………………….. Amu vi = Ama tú.

PRONOMBRE: Es la parte de la oración que se pone en lugar del nombre para evitar su repetición.

SINGULAR    ( Singularo )

1.    Mi ……………… Mi estas profesoro de Esperanto.  Yo soy profesor de  Esperanto.

2.    Vi ……………….  Vi estas Petro.       Usted es Pedro.

3.    Li ……………….   Li estas Karlo.       El es Carlo

Ŝi ……………….   Ŝi estas María.      Ella es María.

Ĝi ……………….   Neutro que se utiliza para animales, cosas o personas cuyo  sexo no se determina, Ejemplos:

La libro ne estas sur la seĝo, ĝi estas sur la tablo.

El libro no está sobre la silla, el está sobre la mesa. 

La kato ne kantas, ĝi dormas.

El gato no canta, el duerme. 

Vi ĉiuj   Ustedes todos – colectivo. Es una circunlocusión o pelifrasis.

   PLURAL    (  pluralo )

1.    Ni ……… Ni lernas Esperanton. Nosotros aprendemos Esperanto

2.    Vi ……… Vi lernis Esperanton. Ustedes aprendieron Esperanto

3.    Ili ………  Ili lernos Esperanton. Ellos aprenderán Esperanto

 PRONOMBRES POSESIVOS: Se forman agregando a la letra A a los pronombres personales.

Ejemplos:

Mia libro ………… Mi libro (mío)             Via libro …………. Tu libro (tuyo)              Lia libro ………… Su libro  (de él)

Ŝia libro ………… Su libro (de ella)                                  Nia libro ………… Nuestro libro (de nosotros)

Via libro ………… Su libro (de ustedes)                            Ilia libro ………………… Su libro (de ello

1-a Leciono

ENHAVO

1.    ĈU :   Se utiliza en Esperanto cuando la persona que pregunta espera una respuesta afirmativa o negativa de su interlocutor. Ejemplos: Ĉu vi estas patro?    ¿ Usted es padre ?   Respuesta: Ne aŭ Jes    No o Sí.

2.    KIO : Esta palabra significa  ¿qué? , ¿Qué cosa? Es un pronombre interrogativo que indaga por el aspecto o los aspectos más generales de las personas, animales, objetos, y fenómenos del mundo que nos rodea. Kio se utiliza para singular y para plural. Ejemplo: Kio estas tio?   ¿Qué es eso?  Tio estas ……..  Eso es…….

3.    KIU  kaj  KIUJ : La palabra KIU significa ¿quién?, ¿cuál? , y es un pronombre que indaga por la individualidad, identidad, especificidad de las personas, objetos, fenómeno del mundo que nos rodea. KIUJ es la forma en número plural. Ejemplos: Kiu estas tiu sinjoro?     ¿Quién es ese señor?                              Kiuj estas tiuj sinjoroj?    ¿Quiénes son esos señores?

4.    El Sufijo IST muestra la profesión, ocupación habitual. Ejemplo: ŝuo – zapato,  ŝuisto – zapatero,  okulo – ojo, okulisto – oculista, polico – policía, policisto – un policía.

5.     El sufijo IN  se utiliza  para expresar el género femenino: patro (padre), patrino (madre), onklo (tío), onklino (tía).

6.    El prefijo GE  muestra la unión de ambos sexos reunidos. Ejemplo: patro, patrinogepatroj – padre y madre .                                  

DIALOGO   1. Intersaluto

Petro kaj Rolando estas amikoj. Ili renkontiĝas  en parko kaj intersalutas:

Petro: Bonan matenon, Rolando

Rolando: Bonan matenon Petro

Petro: Kiel vi fartas?

Rolando: Mi fartas bone, dankon, kaj vi?

Petro: Mi ankaŭ fartas bone, dankon. Ĝis revido, Rolando.

Rolando: Ĝis revido, Petro.

2. "En la Lernejo"

Elena: Saluton, sinjoro

Adolfo: Saluton, sinjorino

Elena: Ĉu vi estas la direktoro de la lernejo?

Adolfo: Ne, mi ne estas la direktoro.

Elena: Kio vi estas?

Adolfo: Mi estas instruisto de Esperanto.

Elena: Kiu estas la direktoro?

Adolfo: Sinjoro Pérez estas la direktoro. Li estas tie, rigardu

Elena: Dankon, sinjoro

Adolfo: Ne dankinde, sinjorino.

 

¿ SABE USTED ESPERANTO ?                                             TEKSTO    

En la ĉambro estas tablo. En la ĉambro estas ankaŭ seĝo. En la ĉambro estas tablo kaj seĝo. Sur la tablo estas libro, papero, plumo kaj floro. Sur la seĝo estas kato. La kato dormas. En la ĝardeno estas birdo. La birdo kantas. Tablo estas meblo. Seĝo ankaŭ estas meblo. Kato ne estas meblo. Kio estas kato? Kato estas besto. Ĉu elefanto estas besto? Jes, elefanto ankaŭ estas besto. Ĉu en la ĉambro estas elefanto?, Ne, en la ĉambro ne estas elefanto. Kio estas en la ĉambro?, En la ĉambro estas tablo,... Ĉu la kato estas en la ĝardeno?, Ĉu la kato kantas?, Ĉu la birdo dormas?, Kio estas sur la tablo?, Ĉu la libro estas sur la seĝo?. Petro diras: Mi estas Petro. Mi estas sola. Vi estas Karlo. Mi ne estas sola; mi estas kun vi. Li estas Alberto. Mi estas kun Karlo. Li, Alberto, ankaŭ estas en la ĉambro Ŝi estas Maria Ĝi estas seĝo, Ĝi estas besto. Eleganta sinjorino iras kun infano. Ŝi estas eleganta. Dika sinjoro iras kun infanino. Li estas dika. Kiu estas eleganta? Ŝi, la sinjorino. Kiu estas dika? Li, la sinjoro. Kiu iras kun infano? Kiu iras kun infanino? Ĉu la eleganta sinjorino iras kun la dika sinjoro?, Alberto estas juna, forta fraŭlo. Maria estas juna, bela fraŭlino. Ĉu vi iras kun bela fraŭlino?, Ĉu Alberto estas juna kaj forta?, Jes, li estas juna kaj forta. Ĉu Maria estas bela fraŭlino?, Jes, ŝi estas bela. Ĉu mi estas Petro?, Ne, sinjoro, vi ne estas Petro, vi estas la instruisto. Ĉu vi estas la instruisto? Ne, sinjoro, mi ne estas la instruisto, mi estas lernanto. Ĉu vi estas infano?, Ĉu vi estas sinjoro Pérez?, Ne, mi ne estas sinjoro Pérez. Kiu vi estas? –Mi estas...,Kiu mi estas? Vi estas... La libro ne estas sur la seĝo, ĝi estas sur la tablo. La nigra kato ne kantas, ĝi dorrnas. Ĉu la birdo kantas en la ĉambro? Ne, la birdo ne kantas en la ĉambro, ĝi kantas en la ĝardeno. Ĉu vi komprenas?, Jes, mi komprenas.

 VORTARO

BESTO ANIMAL                                          BIRDO AVE, PAJARO                           ĈAMBRO HABITACIÓN, CAMARA

FLORO FLOR                                              FRAŬLO (UN) SOLTERO                      INFANO NIÑO

INSTRUISTO MAESTRO, INSTRUCTOR         KATO GATO ĜARDENO JARDÍN            LERNANTO ALUMNO

MEBLO MUEBLE                                          PAPERO PAPEL                                  PLUMO PLUMA

SEĜO SILLA                                               SINJORO SEÑOR                                TABLO MESA

BELA BELLO                                               BLANKA BLANCO                               DIKA GRUESO, GORDO

ELEGANTA ELEGANTE                                 FORTA FUERTE                                  JUNA JOVEN

NIGRA NEGRA                                            DORMI DORMIR                                ESTI SER, ESTAR

IRI IR                                                        KANTI CANTAR                                  NE  NO

KOMPRENI COMPRENDER                           LA EL, LA, LO, LOS, LAS                     MI YO

VI USTED                                                    LI El                                                 ŜI ELLA

ĜI ELLO (él, ella) pronom. Neutro                 KAJ Y                                                KIO QUÉ , QUÉ COSA, LO CUAL

KIU QUIEN, CUAL, EL CUAL, LA CUAL            EN EN                                               KUN CON, EN COMPAÑÍA DE

SUR SOBRE                                                 ANKAŬ TAMBIÉN                               JES

HEJMOTASKO                                       EKZERCO

8.Demandu uzante KIO, KIU aŭ KIUJ laŭ la respondoj. / Pregunte utilizando KIO,KIU o KIUJ según las respuestas.

1.    Doris estas knabino. 

_____________________________________? Doris.

_____________________________________? Knabino.

2.    Antono kaj Filipo estas inĝenieroj.

_____________________________________? Inĝenieroj.

_____________________________________? Antono kaj Filipo.

3.    Henriko, Sandor kaj Arturo estas lernantoj.

_____________________________________? Lernantoj.

_____________________________________? Henriko, Sandor kaj Arturo.

2-a Leciono

ENHAVO

1.     El prefijo MAL – significa lo contrario de lo que expresa la raíz.

bona           bueno, na                malbona           malo, la

alta             alto, ta                    malalta             bajo, ja

rapida         rápido, da               malrapida          lento, ta   

  

2.     La palabra KIA  significa en español ¿Cómo? Y es un adjetivo interrogativo que pregunta por la cualidad de las personas, objetos y fenómenos del mundo circundante. Su forma en plural es KIAJ. Generalmente se utiliza con verbos copulativos como : esti (ser o estar), aspekti (tener aspecto), etc. Ejemplos:

Kia estas Kubo?                                       ¿Cómo es Cuba?

Kubo estas bela                                        Cuba es bella.

Kiaj estas ili?                                           ¿Cómo son ellos?

Ili estas sinceraj kaj honestaj                    Ellos son sinceros y honestos

DIALOGO  3.

Adriana kaj Osvaldo interparolas:

Adriana: Ĉu vi laboras ĉi tie?

Osvaldo: Jes, mi estas teknikisto

Adriana: Bonvolu, sinjoro, kiu estas la administranto de la fabriko?

Osvaldo: Santiago

Adriana: Ĉu Santiago? Kia li estas?

Osvaldo: Li estas bruna, malalta,malgrasa kaj juna. Rigardu, li staras tie

Adriana: Ho, jes, mi kredas ke mi konas lin. Dankon.

Osvaldo: Ne dankinde.

¿ SABE USTED ESPERANTO ?                                            TEKSTO    

Karlo estas sana. Alberto ankaŭ estas sana. Petro ne estas sana, li estas malsana. Petro kuŝas en la lito. Karlo staras. Alberto sidas sur seĝo. La fraŭlo estas forta, sana, gaja; li estas juna. La sinjoro estas malforta, malsana, malgaja; li estas maljuna. Tiu sinjoro estas Karlo .Tiu sinjoro ne sidas, li staras. Tiu sinjoro ne kantas, li legas. Tio estas arbo. Tiu arbo staras. En la mano de Petro estas floro. Tiu floro estas rozo, bela, ruĝa rozo. Tio ankaŭ estas arbo. Tiu arbo ne staras, ĝi kuŝas. Tiu arbo estas verda. Blanka papero kuŝas sur la tablo. Petro diras: Mi estas en la ĉambro kaj ankaŭ vi, Alberto, estas en la ĉambro. Mi kaj vi estas en la ĉambro: ni estas en la ĉambro.. Maria diras: Mi estas en la ĉambro. Vi, Petro kaj Alberto, ankaŭ estas en la ĉambro. Alberto diras: Rodolfo kaj Ana ne estas en la ĉambro, ili estas en la ĝardeno. Unu (1) pomo. Ĝi estas malbela, malbona frukto. Du (2) pomoj. Ili estas belaj, bonaj fruktoj. Unu kaj unu estas du. Unu pomo kaj unu pomo estas du pomoj.

- Respondu la jenejn demandojn pri la teksto. / Responda las siguientes preguntas sobre el texto.

1. Kiu estas malsana?                                             2. Kiu kuŝas?                                      3. Kiu sidas?                                            4. Kiu staras?                                                          5. Ĉu vi estas sana?                            6.Ĉu vi kuŝas?                                 7.Ĉu la instruisto sidas?                                         8. Ĉu vi sidas sur lito?                         9.Sur kio vi sidas?                         10.Ĉu lito estas besto?                                          11.Kio estas lito                                   12.Kia estas la fraŭlo?                  13.Kiu estas forta?                                                14.Kia estas la maljuna sinjoro?         15.Kiu estas malforta?                    16.Kia estas Petro?                                                17.Kiu li estas?                                    18.Kio estas en la mano de Karlo?                                                          19.Kio estas tio?                                                    20.Kia estas la rozo?                            21.Kio kuŝas?                                              22.Ĉu la arbo estas ruĝa?                                      23.Kiuj estas en la ĉambro?                24.Kia estas la pomo?                                 25.Kiaj estas la du pomoj?                                    26.Ĉu la libroj estas en la biblioteko?

VORTARO

AMIKO  AMIGO                                             ARBO ÁRBOL                                    BIBLIOTEKO BIBLIOTECA

FRUKTO FRUTA-O                                         LINGVO LENGUA, IDIOMA                  LITO CAMA, LECHO

POMO MANZANA                                           ROZO ROSA                                       BONA BUENO

FACILA FÁCIL                                               GAJA ALEGRE                                    INTERNACIA INTERNACIONAL

MODERNA MODERNO                                    NOVA NUEVO                                    RUĜA ROJO

SANA SANO                                                  SIMPLA SIMPLE                                 VERDA VERDE

KUŜI YACER, ESTAR  ACOSTADO                    SIDI ESTAR SENTADO

STARI ESTAR DE PIE, PARADO                       LEGI LEER                                         PAROLI HABLAR

UNU UNO                                                      DU DOS                                             NI NOSOTROS- AS

VI VOSOTROS- AS                                        ILI ELLOS-AS                                    TIU ESE, AQUEL

TIO ESO, AQUELLO                                         KIA QUE, CUAL  (clase, cualidad)

 

HEJMOTASKO                               EKZERCOJ

13. Kompletigu per vorto kun la prefikso MAL / Complete con una palabra con el prefijo MAL:

Ŝia patrino ne estas dika, sed _________________________________________.

Franko kaj Berto estas _____________________________________al mi. Ili ne estas honestaj.

Mia avo kaj mia avino ne estas junaj, ili estas _____________________________.

Felikso estas _______________________________persono. Li ne estas agrabla.

Tiu distanco ne estas longa, sed ________________________________________.

 

16. Faru demandoj laŭ la respondoj. Uzu demandan adjektivon. Elabore preguntas según las respuestas.

Fiziko estas malfacila.

___________________________________________? Malfacila.

Johano kaj Berta estas diligentaj.

___________________________________________? Diligentaj.

Kanado estas granda lando.

___________________________________________? Granda lando.

"Ho mia kor´! Kaj "La Vojo" estas belaj poemoj.

___________________________________________? Belaj poemoj.

 

20. Respondu la jenajn demandojn. / Responda las siguientes preguntas:

1. Kia estas via domo?     2. Kia estas via urbo?     3. Kia estas la popolo de via lando?

4. Kiaj estas viaj gefiloj?   5.  Kiaj estis aŭ estas viaj geavoj?       6. Kia estas vi?

3-a Leciono

ENHAVO

1.    Las palabras compuestas se forman por la simple reunión de los elementos que forman. En ellas la palabra fundamental va siempre al final. Los afijos y terminaciones se consideran como palabras. Ejemplos:

manĝotablo              tablo por manĝi                  mesa para comer

stratangulo              angulo de strato                  esquina de una calle

 

2.    Preposición: PER ………..por, con, por medio de.  /   POR…….para, a favor de.

 

3.    ¿Cómo  se pregunta y responde por el lugar donde se encuentra una persona o está situado algo, donde ocurre, sucede algo?. Para preguntar por el lugar donde se encuentra una persona, está situado algo o sucede u ocurre algo se utiliza el adverbio interrogativo: KIE que justamente significa ¿dónde? Ejemplos:

Kie estas Parizo?       Dónde esta París?                      Kie vi loĝas?    Dónde tú vives?                                          Kie okazis la akcidento?  ¿Dónde ocurrió el accidente?

DIALOGO  4.       "Mia Domo"

Susana kaj Antono interparolas:

Antono: Saluton, Susana.

Susana: Saluton, Antono

Antono: Susana , ĉu vi loĝas en Urbo Havano nun?

Susana: Ne, sinjoro, mi ne loĝas ĉi tie.

Antono: Kie vi loĝas?

Susana: Mi loĝas en Villa Clara. Mia domo estas granda. En ĝi estas salono, manĝoĉambro, tri dormoĉambroj,                 du banĉambroj, kuirejo kaj ĝardeno

Antono: Vere, ĝi estas tre granda domo.

¿ SABE USTED ESPERANTO ?                                            TEKSTO   

–Fraŭlino, ĉu vi dormas en la ĝardeno? –Ne, sinjoro, mi ne dormas en la ĝardeno, sed en ĉambro. En dormoĉambro. Ĉambro por dormi estas dormoĉambro. –Ĉu vi manĝas en dormoĉambro? –Ne, sinjoro, sed en la manĝoĉambro.     Tablo por skribi estas skribotablo. Vi manĝas sur manĝotablo kaj laboras sur labortablo. Sur la maro iras multaj ŝipoj: velŝipoj, vaporŝipoj, motorŝipoj, militŝipoj. Tie laboras fortaj maristoj. –Ĉu vi laboras sur ŝipo, sur la blua, bela maro? –Ne, sinjoro, mi laboras en ĉambro kun multaj paperoj. Mi estas oficisto kaj laboras en oficejo. Mi skribas per skribmaŝino. –Ĉu vi skribas per Elektra skribmaŝino? –Ne, mi skribas per simpla krajono, sed en mia hejmo mi lavas per elektra lavmaŝino. Mi lavas per varma akvo. En la maro la akvo ne estas varma, ĝi estas malvarma. Kio estas en la maro? Tie estas fiŝoj. La fiŝoj estas bestoj, kiuj vivas en la maro. Ili ne flugas, sed naĝas. Kio estas en la taso? En la taso estas varma kafo. En la nigra kafo estas blanka, dolĉa sukero. Ankaŭ la koro de la fraŭlinoj estas dolĉa kaj varma. Ĉu la kafo estas en la ĉapelo?. Kiu, kio, kie, kia, estas demandaj vortoj.  Kiu li estas? –Li estas sinjoro Pérez. Kio li estas? –Li estas dentisto. Kie li estas? –Li estas en la ĝardeno. Kia estas sinjoro Pérez? –Li estas alta, blonda, juna, bonkora.

- Respondu la jenejn demandojn. / Responda las siguientes preguntas:

1.KIE vi dormas?                                            2.Kie estas la litoj?                                3.Kie la birdoj dormas?                     4.Kie ni estas?                                                5.Kie estas la kafo?                              6.Ĉu vi povas naĝi?                          7.Ĉu la fiŝoj povas paroli?                              8.Ĉu vi povas paroli en Esperanto?      9.Kiu povas paroli?                             10.Kie vivas la fiŝoj?                                      11.Kie vi naĝas?                                    12.Ĉu la malvarma kafo estas bona? 13.Kiu vi estas?                                              14.Kie vi estas?                                     15.Kio vi estas?        16.Kia vi estas?

VOCABULARIO

AKVO AGUA                                        ĈOKOLADO CHOCOLATE                                            FIŜO PEZ

HEJMO HOGAR                                    KAFO CAFÉ                                                                KORO CORAZÓN

KRAJONO LÁPIZ                                  MARO MAR                                                                MAŜINO MÁQUINA

MILITO GUERRA                                  MOTORO MOTOR                                                       OFICEJO OFICINA

SUNO SOL                                           SUKERO AZÚCAR                                                       ŜIPO BARCO

TASO TAZA                                          TEO                                                                        VAPORO VAPOR

VELO VELA (de barco)                          BLONDA RUBIO                                                          BRUNA MORENO, MARRÓN

DOLĈA DULCE                                      ELEKTRA ELÉCTRICO                                                  MULTAJ MUCHOS

SIMPLA SIMPLE                                   VARMA CALIENTE                                                       LABORI TRABAJAR

LAVI LAVAR                                         LERNI APRENDER                                                        MANĜI COMER

NAĜI NADAR                                           POVI PODER                                                                       KIE DONDE

VIVI VIVIR                                          TIE ALLÍ, ALLÁ

 

HEJMOTASKO                               EKZERCOJ

43. Respondu la jenajn demandojn. / Responda las siguientes preguntas.

1.Kie estas la plaĝo Varadero?

2.Kie la katino dormis hieraŭ?

3.Kie vi manĝos morgaŭ vespere?

4.Kie naskiĝis Leo Tolstoj?

5.Kie la lernantoj studas kaj lernas?

 

44. Faru demandojn. Uzu demandan adverbon. / Elabore preguntas. Utilice un adverbio interrogativo.

1.La Unuaj Olimpiaj ludoj okazis en Grekio.

_____________________________________________________? En Grekio.

2.La familio vespermanĝis en la restoracio sabate vespere.

_____________________________________________________? En restoracio.

3.Sandra loĝas malproksime de la Centra Parko.

______________________________________________________? Malproksime de la Centra Parko.

4.La oficistino laboras en oficejo.

_______________________________________________________? En oficejo.

5.Margareto ne estas tie sed ĉi tie.

_______________________________________________________? Ĉi tie.



-Ĝis baldaŭ!  ¡Hasta pronto!    
Continuará……………

BUSCAR LAS PRÓXIMAS LECCIONES EN     ARCHIVO DE PUBLICACIÓN



Contacto: La Redakcio

Contacto: La Redakcio
Ni bezonas la kunlaboradon de ĉiuj E-Amikoj. Bonvolu sendi vian informaron . Dankon. Agradecemos su colaboración. Envíe su información a: Prof. Jorge Luis González Santillán, Presidente del Club, Apartado postal: 2522 Camagüey, Cuba, C.P.: 70200, E-Mail: santillan.cuba@gmail.com