2015/11/03

Fundamenta gramatiko de Esperanto



Fundamenta gramatiko de Esperanto 
L. L. Zamenhof.
      LA  Alfabeto
Aa Bb Cc Ĉĉ Dd Ee Ff
Gg Ĝĝ Hh Ĥĥ Ii Jj Ĵĵ
Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr
Ss Ŝŝ Tt Uu Ŭŭ Vv Zz
B. Rimarko.Presejoj, kiuj ne posedas la literojn ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ, povas anstataŭ ili uzi ch, gh, hh,
jh, sh, u.
C. Reguloj
1. Artikolonedifinita ne ekzistas; ekzistas nur artikolo difinita (la),egala por ĉiuj
seksoj, kazoj kaj nombroj.
Rimarko.La uzado de la artikolo estas tia sama, kiel en la aliaj lingvoj. La personoj,
por kiuj la uzado de la artikolo prezentas malfacilaĵon, povas en la unua tempo tute
ĝin ne uzi.
2. La substantivojhavas la finiĝon o.Por la formado de la multenombro oni aldonas la
finiĝon j.Kazoj ekzistas nur du: nominativo kaj akuzativo; la lasta estas ricevata el la
nominativo per aldono de la finiĝo n.La ceteraj kazoj estas esprimataj per helpo de
prepozicioj (la genitivo per de,la dativo per al,la ablativo per peraŭ aliaj
prepozicioj laŭ la senco).
3. La adjektivofiniĝas per a.Kazoj kaj nombroj kiel ĉe la substantivo. La komparativo
estas farata per la vorto pli,la superlativo per plej;ĉe la komparativo oni uzas la
konjunkcio ol.
4. La numeralojfundamentaj (ne estas deklinaciataj) estas: unu, du, tri, kvar, kvin, ses,
sep, ok, naŭ, dek, cent, mil.La dekoj kaj centoj estas formataj per simpla kunigo de
la numeraloj. Por la signado de la numeraloj ordaj oni aldonas la finiĝon de la
adjektivo; por la multoblaj — la sufikson -obl-,por la nombronaj — -on-,por la
kolektivaj — -op-,por la disdividaj — la vorton po.Krom tio povas esti uzataj
numeraloj substantivaj kaj adverbaj.
5. Pronomojpersonaj: mi, vi, li, ŝi, ĝi(pri objekto aŭ besto), si, ni, vi, ili, oni;la
pronomoj posedaj estas formataj per la aldono de la finiĝo adjektiva. La deklinacio
estas kiel ĉe la substantivoj.
6. La verbone estas ŝanĝata laŭ personoj nek nombroj. Formoj de la verbo: la tempo
estanta akceptas la finiĝon -as;la tempo estinta -is;la tempo estonta -os;la modo
kondiĉa -us;la modo ordona -u;la modo sendifina -i.Participoj (kun senco adjektiva
aŭ adverba): aktiva estanta -ant-;aktiva estinta -int-;aktiva estonta -ont-:pasiva
estanta -at-;pasiva estinta -it-;pasiva estonta -ot-.Ĉiuj formoj de la pasivo estas
formataj per helpo de la responda formo de la verbo estikaj participo pasiva de la
bezonata verbo; la prepozicio ĉe la pasivo estas de.
7. La adverbojfiniĝas per -e;gradoj de komparado kiel ĉe la adjektivoj.
8. Ĉiuj prepoziciojper si mem postulas la nominativon.
9. Ĉiu vorto estas legata, kiel ĝi estas skribita.
10. La akcento estas ĉiam sur la antaŭlasta silabo.
11. Vortoj kunmetitaj estas formataj per simpla kunigo de la elementoj (la ĉefa vorto
staras en la fino); la gramatikaj finiĝoj estas rigardataj kiel memstaraj vortoj.
12. Ĉe alia nea vorto la vorto neestas forlasata.
13. Por montri direkton, la vortoj ricevas la finiĝon de la akuzativo.



14. Ĉiu prepozicio havas difinitan kaj konstantan signifon: sed se ni devas uzi ian
prepozicion kaj la rekta senco ne montras al ni, kian nome prepozicion ni devas
preni, tiam ni uzas la prepozicion je,kiu memstaran signifon ne havas. Anstataŭ la
prepozicio jeoni povas ankaŭ uzi la akuzativon sen prepozicio.
15. La tiel nomataj vortoj fremdaj,t.e. tiuj, kiujn la plimulto de la lingvoj prenis el unu
fonto, estas uzataj en la lingvo Esperanto sen ŝanĝo, ricevante nur la ortografion de
tiu ĉi lingvo; sed ĉe diversaj vortoj de unu radiko estas pli bone uzi senŝanĝe nur la
vorton fundamentan kaj la ceterajn formi el tiu ĉi lasta laŭ la reguloj de la lingvo
Esperanto.
16. La fina vokalo de la substantivo kaj de la artikolo povas esti forlasata kaj anstataŭata
de apostrofo.

Contacto: La Redakcio

Contacto: La Redakcio
Ni bezonas la kunlaboradon de ĉiuj E-Amikoj. Bonvolu sendi vian informaron . Dankon. Agradecemos su colaboración. Envíe su información a: Prof. Jorge Luis González Santillán, Presidente del Club, Apartado postal: 2522 Camagüey, Cuba, C.P.: 70200, E-Mail: santillan.cuba@gmail.com